ಬೆಂಗಳೂರು / ನವದೆಹಲಿ UPI Failed Transaction Refund RBI Rules:
ಪ್ರಸ್ತುತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಹಾ ಅಂಗಡಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ದೊಡ್ಡ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ವಹಿವಾಟಿನವರೆಗೂ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಯುಪಿಐ (UPI – Unified Payments Interface) ಪಾವತಿಯನ್ನೇ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ, ಅವಸರದಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೋ ಹಣ ಕಳುಹಿಸುವಾಗ ಅಥವಾ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿ ಪಾವತಿಸುವಾಗ “Transaction Failed” ಅಥವಾ “Payment Pending” ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ಬಂದು, ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಕೌಂಟ್ನಿಂದ ಹಣ ಕಡಿತಗೊಂಡರೆ (Debited)?
ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಆತಂಕ, ಗಾಬರಿಯಾಗುವುದು ಸಹಜ. “ಅಯ್ಯೋ, ನನ್ನ ಹಣ ಹೋಯ್ತಾ? ಮತ್ತೆ ಕಳುಹಿಸಬೇಕಾ?” ಎಂಬ ದ್ವಂದ್ವ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI – Reserve Bank of India) ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೀವು ಗಲಿಬಿಲಿಗೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ! ಯುಪಿಐ ಪಾವತಿ ವಿಫಲವಾದರೆ ನಿಮ್ಮ ಹಣವನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಆರ್ಬಿಐ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನಿಯಮಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಣ ವಾಪಸ್ ಬರದಿದ್ದರೆ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ದಂಡ ತೆರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ!
UPI Failed Transaction Refund RBI Rules :
ಈ ಕುರಿತು ಗ್ರಾಹಕರು ತಿಳಿಯಲೇಬೇಕಾದ ಸಮಗ್ರ ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ಹಂತ-ಹಂತದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಇಲ್ಲಿದೆ.
UPI Failed Transaction Refund RBI Rules ಆರ್ಬಿಐ ನಿಯಮ ಹೇಳೋದೇನು? ‘ಟರ್ನ್ ಅರೌಂಡ್ ಟೈಮ್’ (TAT) ಮತ್ತು ಪ್ರತಿದಿನ ₹100 ದಂಡ!
ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುವ ಗ್ರಾಹಕರ ಹಿತರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ‘ಟರ್ನ್ ಅರೌಂಡ್ ಟೈಮ್’ (Turn Around Time – TAT) ಎಂಬ ವಿಶೇಷ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ.
- ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ರಿವರ್ಸಲ್ (Auto-Reversal): ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯುಪಿಐ ಪಾವತಿ ವಿಫಲವಾದಾಗ, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ನ ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ 1 ರಿಂದ 2 ಗಂಟೆಗಳ ಒಳಗೆ ಕಡಿತಗೊಂಡ ಹಣ ನಿಮ್ಮ ಖಾತೆಗೆ ಮರಳಿ ಜಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
- T+1 ದಿನದ ನಿಯಮ (P2P Transfers): ಆರ್ಬಿಐ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ, ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ (Person-to-Person) ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆ ವಿಫಲವಾದರೆ, ವಹಿವಾಟು ನಡೆದ ಮರುದಿನದೊಳಗೆ (T+1 Day) ಅಂದರೆ ಗರಿಷ್ಠ 24 ರಿಂದ 48 ಗಂಟೆಗಳ ಒಳಗೆ ಹಣ ಖಾತೆಗೆ ವಾಪಸ್ ಬರಬೇಕು.
- T+5 ದಿನದ ನಿಯಮ (Merchant Payments): ಅಂಗಡಿಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಮರ್ಚೆಂಟ್ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ಗೆ (Person-to-Merchant) ಪಾವತಿಸಿದಾಗ ಹಣ ಕಟ್ ಆಗಿ ಆರ್ಡರ್ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ಗರಿಷ್ಠ T+5 ದಿನಗಳೊಳಗೆ ಹಣ ಮರುಪಾವತಿಯಾಗಬೇಕು.
- ಪ್ರತಿದಿನ ₹100 ದಂಡದ ಪರಿಹಾರ (Compensation): ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಥವಾ ಯುಪಿಐ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ನಿಗದಿತ T+1 ಅಥವಾ T+5 ಅವಧಿಯೊಳಗೆ ನಿಮ್ಮ ಹಣವನ್ನು ಖಾತೆಗೆ ಜಮೆ ಮಾಡಲು ವಿಫಲವಾದರೆ, ವಿಳಂಬವಾದ ಪ್ರತಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ₹100 ದಂಡವನ್ನು (Compensation) ಅವರ ಖಾತೆಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಜಮೆ ಮಾಡುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ.
ಯುಪಿಐ ಪೇಮೆಂಟ್ ಫೇಲ್ ಆದ ತಕ್ಷಣ ನೀವು ಮಾಡಬೇಕಾದ 3 ಪ್ರಮುಖ ಹಂತಗಳು:
ಹಣ ಕಡಿತಗೊಂಡು 24 ಗಂಟೆ ಕಳೆದರೂ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಹಣ ನಿಮ್ಮ ಅಕೌಂಟ್ಗೆ ಬರದಿದ್ದರೆ, ತಕ್ಷಣವೇ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಿ:
UPI Failed Transaction Refund RBI Rules:
[ಹಂತ 1: ಯುಪಿಐ ಆಪ್ ದೂರು] ➔ [ಹಂತ 2: ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಸ್ಟಮರ್ ಕೇರ್] ➔ [ಹಂತ 3: NPCI ವೆಬ್ಸೈಟ್]
ಹಂತ 1: ಯುಪಿಐ ಆಪ್ನಲ್ಲೇ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿ (In-App Dispute)
ನೀವು ಬಳಸಿದ Google Pay, PhonePe, Paytm, BHIM ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಪ್ ತೆರೆಯಿರಿ.
- ನಿಮ್ಮ ಆಪ್ನ ‘Transaction History’ അല്ലെങ്കിൽ ‘Passbook’ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ.
- ಫೇಲ್ ಆದ ಅಥವಾ ಹಣ ಕಟ್ ಆದ ವಹಿವಾಟನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ.
- ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ‘Raise a Dispute’, ‘Report an Issue’ ಅಥವಾ ‘Contact Support’ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ.
- “Money debited but not received by beneficiary” ಎಂಬ ಕಾರಣವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಿ.
ಹಂತ 2: ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ
ಯುಪಿಐ ಆಪ್ನಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗದಿದ್ದರೆ, ನಿಮ್ಮ ಅಕೌಂಟ್ ಇರುವ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಅಧಿಕೃತ ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ (Customer Care) ಕರೆ ಮಾಡಿ.
- ವಹಿವಾಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ 12 ಆಪರಿಮಿತ ಯುಪಿಐ ರೆಫರೆನ್ಸ್ ಸಂಖ್ಯೆ (UPI Reference Number / UTR) ಹಾಗೂ ದಿನಾಂಕ/ಸಮಯವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿ.
- ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೀಡುವ ‘Complaint Ticket Number’ ಅನ್ನು ಭವಿಷ್ಯದ ಉಲ್ಲೇಖಕ್ಕಾಗಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಬರೆದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ.
ಹಂತ 3: ಎನ್ಪಿಸಿಐ (NPCI) ಪೋರ್ಟಲ್ನಲ್ಲಿ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಿ
ಯುಪಿಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪೇಮೆಂಟ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (NPCI) ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ.
- NPCI ನ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗೆ (npci.org.in) ಭೇಟಿ ನೀಡಿ.
- ‘Get in Touch’ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ‘UPI Dispute Redressal Mechanism’ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ.
- ‘Complaint’ ಟ್ಯಾಬ್ ಕೆಳಗೆ ನಿಮ್ಮ ವಹಿವಾಟಿನ ವಿವರ (UTR, ದಿನಾಂಕ, ಮೊತ್ತ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹೆಸರು) ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿ ನೇರವಾಗಿ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಿ.
ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಪಂದಿಸದಿದ್ದರೆ ಆರ್ಬಿಐ ಒಂಬುಡ್ಸ್ಮನ್ಗೆ ದೂರು ನೀಡುವುದು ಹೇಗೆ?
ಬ್ಯಾಂಕ್ಗೆ ದೂರು ನೀಡಿ 30 ದಿನಗಳು ಕಳೆದರೂ ನಿಮ್ಮ ಹಣ ವಾಪಸ್ ಬರದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸೂಕ್ತ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೆ, ನೀವು ಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕವಿಲ್ಲದೆ ನೇರವಾಗಿ ಆರ್ಬಿಐ ಬಾಗಿಲು ತಟ್ಟಬಹುದು.
- RBI Integrated Ombudsman Portal (cms.rbi.org.in): ಈ ಪೋರ್ಟಲ್ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ನಿಮ್ಮ ದೂರು ವಿವರ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೀಡಿದ್ದ ಕಂಪ್ಲೇಂಟ್ ಐಡಿ ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್ಮೆಂಟ್ ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಿ.
- ಆರ್ಬಿಐ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ, ನಿಮ್ಮ ಅಸಲಿ ಹಣದ ಜೊತೆಗೆ ವಿಳಂಬವಾದ ದಿನಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ದಂಡವನ್ನೂ ಬ್ಯಾಂಕ್ನಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಕೊಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಗ್ರಾಹಕರು ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುವಾಗ ವಹಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಗಳು:
| ಸಂದರ್ಭ / ಸಮಸ್ಯೆ | ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕ್ರಮ (Dos) | ಮಾಡಬಾರಡದ್ದು (Don’ts) |
| ಪೇಮೆಂಟ್ ಫೇಲ್ ಆದಾಗ | ಕನಿಷ್ಠ 5 ರಿಂದ 10 ನಿಮಿಷ ಕಾಯುವುದು ಹಾಗೂ ಅಕೌಂಟ್ ಸ್ಟೇಟ್ಮೆಂಟ್ ಚೆಕ್ ಮಾಡುವುದು. | ತಕ್ಷಣವೇ ಆತುರಪಟ್ಟು ಮರಳಿ ಅದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಹಣ ಕಳುಹಿಸಬೇಡಿ. |
| ನೆಟ್ವರ್ಕ್/ಸರ್ವರ್ ಡೌನ್ | ನಿಮ್ಮ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸಿಗ್ನಲ್ ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸರ್ವರ್ ಸರಿಯಾಗಿದೆಯೇ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. | ಸರ್ವರ್ ಡೌನ್ ಇದ್ದಾಗ ಅಥವಾ ಹಬ್ಬಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತ ಕಳುಹಿಸಬೇಡಿ. |
| ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವೆ ಹುಡುಕುವಾಗ | ಆಪ್ನ ಅಧಿಕೃತ ಸಪೋರ್ಟ್ ಆಪ್ಷನ್ ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ಹೋಗಿ. | ಗೂಗಲ್ನಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ನಕಲಿ ಕಸ್ಟಮರ್ ಕೇರ್ ನಂಬರ್ಗಳಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ PIN ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ. |
KPN News Senior Journalist Perspective: ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಯಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿಯೇ ಶ್ರೀರಕ್ಷೆ!
ಹಿರಿಯ ಪತ್ರಕರ್ತನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವುದಾದರೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಯುಪಿಐ ವಹಿವಾಟುಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪಾವತಿಗಳು ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಫೇಲ್ ಆಗುವುದು ಸಹಜ. ಆದರೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳು ಗ್ರಾಹಕರ ಹಣವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಬಾರದು ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಆರ್ಬಿಐ ಪ್ರತಿದಿನ ₹100 ದಂಡದ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮ ತಂದಿದೆ.
ಹಣ ಕಡಿತಗೊಂಡಾಗ ಗಾಬರಿಯಾಗುವ ಬದಲು ಯುಪಿಐ ಆಪ್ ಹಾಗೂ ಎನ್ಪಿಸಿಐ ಮೂಲಕ ಕಂಪ್ಲೇಂಟ್ ರೈಸ್ ಮಾಡುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಗ್ರಾಹಕನಿಗೂ ತಿಳಿದಿರಬೇಕು. ನಿಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತರಾಗಿರಿ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸುಲಭ ಹಾಗೂ ಸುರಕ್ಷಿತ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸಿ!
Published by : KPN News
Regulated by : RBI Official Portal , NPCI Official UPI Dispute Portal
